Giriş
Kiracı ile ev sahibi arasında kira ilişkisi kurulurken en çok tartışma konusu olan konulardan biri de kiracının yaptığı masraflar ve bu masrafların kira süresi sonunda geri alınıp alınamayacağıdır. Kiracının kendi isteğiyle veya taşınmazın ihtiyaçları doğrultusunda yaptığı harcamalar, hukuki olarak farklı kategorilere ayrılmaktadır. Bu makalede, kiracının yaptığı masraflar hangi durumlarda iade edilir, hangi giderler ev sahibine aittir, kiracı neleri talep edebilir gibi sorulara yanıt vereceğiz.
Hukuki Dayanak
Kiracının yaptığı masraflarla ilgili temel düzenlemeler:
- Türk Borçlar Kanunu (TBK) madde 301-327
- Yargıtay içtihatları
Masraf Türleri Nelerdir?
Kiracının yaptığı masraflar 3 ana kategoriye ayrılır:
1. Zorunlu Masraflar (Zaruri Giderler)
Kiralananın kullanılabilirliğini korumak için yapılan ve ev sahibinin yapmakla yükümlü olduğu giderlerdir.
Örnek:
- Elektrik tesisatının onarımı
- Su tesisatının patlaması
- Kombinin çalışmaması
- Çatı akması vb.
Kiracı bu masrafları yaptıysa ev sahibinden geri talep edebilir.
2. Faydalı Masraflar
Kiralananı daha verimli kullanmak için yapılan ancak zorunlu olmayan giderlerdir.
Örnek:
- Daha verimli bir kombi takılması
- Ek dolap, raf, dekoratif pencere yapılması
Kiracı, bu giderleri ancak ev sahibinin rızası varsa talep edebilir. Aksi takdirde iade hakkı olmayabilir.
3. Lüks veya Süsleme Masrafları
Tamamen kiracının keyfi tercihleriyle yapılan, taşınmazın değerine katkısı olmayan giderlerdir.
Örnek:
- Duvar kağıdı değişimi
- Parke rengi değiştirme
- Şömine yaptırma
Bu tür harcamalar geri istenemez. Kiracı, taşınmazı eski haline getirmek zorundadır.
Kiracının Masraf İadesi Talebi Şartları
- Ev sahibine bilgi verilmiş olmalı
- Özellikle faydalı masraflar için onay alınmış olmalı.
- Masraflar belgelenmeli
- Fatura, fiş, dekont gibi belgeler sunulmalı.
- Giderler taşınmazın değerini artırmalı veya kullanılabilirliğini sağlamalı
- Taşınmazın zilyetliği mal sahibine iade edilirken masraf iadesi istenebilir
- Kiracının tahliye öncesinde bu talebi yapması gerekir.
Kiracı Evden Çıkarken Masrafları Sökebilir mi?
Kiracı, faydalı ya da süsleme niteliğindeki eklentileri ev sahibine zarar vermeden söküp götürebilir. Ancak:
- Kiralanan yer eski hale getirilmelidir.
- Eşyaların sökülmesi binada hasar oluşturuyorsa bu mümkün değildir.
Yargıtay Kararlarında Kiracı Masrafları
Yargıtay içtihatlarında genel ilkeler:
- Zorunlu masraflar iade edilir.
- Faydalı masraflar ancak ev sahibinin izni varsa talep edilebilir.
- Lüks masraflar geri istenemez.
- Belgelenemeyen harcamalar kabul edilmez.
Örnek Karar:
“Kiracı tarafından yapılan ve kiralananın değerini artıran tadilatlar ancak kiraya verenin açık izni varsa geri istenebilir.” (Yargıtay 6. HD, E.2017/2345, K.2018/1483)
Masraf Alacağı Nasıl Talep Edilir?
- Tahliye sırasında ihtarname ile talep edilebilir.
- Anlaşma sağlanamazsa alacak davası açılabilir.
- Dava zamanaşımı süresi: 5 yıl (TBK m.147)
Kiraya Verenin Sorumlulukları
Ev sahibi, kira süresince:
- Kiralananın kullanılabilirliğini sağlamakla yükümlüdür.
- Tesisat, altyapı, yapı hasarları gibi giderler ona aittir.
- Bu giderleri yapmazsa, kiracı yaptıktan sonra ödeme iadesi talep edebilir.
Sonuç
Kiracının yaptığı masrafların geri alınabilmesi için masrafın niteliği, ev sahibinin rızası, belgelendirme ve kullanım şekli gibi unsurlar dikkate alınır. Zorunlu masraflar için ev sahibi ödeme yapmalıdır; ancak keyfi harcamalar kiracıya aittir. Masraf planlaması yapmadan önce bir avukattan hukuki görüş alınması, ileride doğabilecek ihtilafları önlemek açısından önemlidir.
Bir yanıt yazın